Inne urządzenia potrzebne do prowadzenia inspektów

Do prowadzenia inspektów potrzebne są również maty. Zabezpieczają one inspekty przed utratą ciepła. Maty powinny być wykonane z odpowiedniego materiału, najlepiej z prostej żytniej słomy i muszą mieć właściwą grubość. Maty zbyt grube są niewygodne w użyciu, gdyż są ciężkie, źle wysychają i łatwo ulegają zniszczeniu. Mata musi być szersza niż okno inspektowe oraz tak długa, aby zwisała i zakrywała przynajmniej częściowo boki skrzyni. W celu suszenia często namokniętych mat, wokół inspektu ustawia się żerdzie na słupkach, na których opiera się lub wiesza maty. Przy prowadzeniu inspektów są potrzebne również cieniówki. Chronią one rośliny przed zbyt mocnym działaniem słońca. Najczęściej są one wykonane z cienkich listewek lub z papierowej tkaniny workowej. W dni pochmurne cieniówki powinny być zwinięte. Liczba przygotowanych cieniówek powinna starczyć przynajmniej na połowę czynnych okien. Stosowane często zalewanie okien inspektowych wapnem z gliną nie jest właściwe, gdyż powoduje zacienienie roślin nawet w okresie bezsłonecznym. W celu doprowadzenia roślinom powietrza skrzynie inspektowe należy wietrzyć. Wietrzenie odbywa się za pomocą wietrzników, czyli kawałków wąskiej deski, wyciętej schodkowo, służących do oparcia okien przy ich podnoszeniu. Wietrzników powinno być tyle, ile jest okien.

Skrzynie belgijskie

Skrzynie belgijskie bywają drewniane lub częściej budowane z materiałów trwałych, jak np. beton lub trocinobeton. Szerokość belgijek jest dwukrotnie większa niż szerokość skrzyń jednospadowych, długość ich stanowi wielokrotność szerokości okna inspektowego z dodatkiem 1,5 cm na każde okno. Długie ściany boczne belgijek są wyższe od ścian zwykłych skrzyń inspektowych, wysokość ich, jednakowa dla obydwu ścian, wynosi 35-50 cm. Górne krawędzie ścian szczytowych są zwykle dwustronnie skośne i o 10-20 cm wyższe od ścian bocznych. Przez środek inspektu dwuspadowego biegnie belka kalenicowa, wykonana z grubej listwy, wsparta na słupkach ustawionych w pewnych odstępach. Stanowi ona oparcie dla poprzeczek, na których utrzymują się okna inspektowe. Różnica między wysokością długich boków skrzyni a położeniem belki kalenicowej wynosi 20 cm, przez co okna są ułożone z lekkim spadkiem na obie strony. Skrzynie belgijskie umożliwiają uprawę w nich roślin wyższych, wymagających więcej powietrza, aniżeli mogą im zapewnić inspekty jednospadowe. Skrzynie belgijskie mogą być ogrzewane za pomocą gorącej wody, rozprowadzanej przez rury odpowiednio rozmieszczone, lub też biologicznie dzięki podkładowi nawozu organicznego, liści, zmiotków ulicznych itp. Przy rozmieszczaniu belgijek czy też skrzyń inspektowych jednospadowych, na wybranym pod nie terenie należy wyznaczyć oddzielny itr. ren pod belgijki, oddzielny zaś pod skrzynie jednospadowe. Belgijkom trzeba zapewnić kierunek północ-południe, tak aby oświetlenie było ze wschodu i zachodu, co daje gwarancję równomiernego nasłonecznienia skrzyni. Skrzyniom jednospadowym należy wyznaczyć kierunek wschód-zachód, dając im w ten sposób oświetlenie od południa (spadek skrzyni powinien występować w kierunku południowym), a wyższa strona skrzyni powinna być od strony północnej.

Inspekty jednospadowe

Skrzynie inspektowe mogą być przenośne i stałe. Wymiary skrzyń inspektowych są ściśle związane z wymiarami okien inspektowych. Szerokość skrzyni jest równa długości pojedynczego okna i wynosi 1,5 m. Długość skrzyni stanowi 5-krotność szerokości pojedynczego okna z dodatkiem 5 cm, związanych z koniecznością otwierania i zamykania często napęczniałych okien. Najczęściej stosowane skrzynie przenośne jednospadowe są sporządzane z desek 1,5-calowych (3,8 cm grubości), tworzących ramę bez okna, złączonych listwami poprzecznymi (4 X 6 cm) wpuszczanymi w boki skrzyni na płask, w odstępach metrowych, tak aby mogły służyć za oparcie dla okien. Skrzynie inspektowe przenośne, zarówno jedno- jak i dwuspadowe, powinny być w rogach wzmocnione słupkami (10 X 10 cm). Długie boki skrzyni jednospadowej mogą być tej samej wysokości (ok. 25 cm) lub różnić się wysokością około 15 cm, przez co uzyskuje się korzystne nachylenie okien inspektowych w stosunku do padających promieni słonecznych. Przy skrzyniach o deskach jednakowej wysokości pochyłość tę uzyskuje się przez mocniejsze wciśnięcie deski umieszczonej od strony południowej w nawóz lub liście oraz przez podłożenie pod deskę, umieszczoną od strony północnej, cegieł lub innych podpórek. Pożądane jest, aby skrzynia inspektowa miała przybitą dookoła dolnej strony listwę szerokości 8 cm, której połowa wystaje ponad kant skrzyni, zabezpieczając okna przed zsuwaniem się .oraz chroniąc inspekt przed utratą ciepła. Listwa ta może być zastąpiona krótkimi, pionowo przybitymi do boków kawałkami listwy, po dwa na okno (od strony okna krawędzie listwy powinny być nieco ścięte). Skrzynie inspektowe drewniane są przenośne, można je przechowywać w zimie w szopie lub na powietrzu ustawione jedna na drugiej. W celu utrwalenia skrzyń drewnianych dobrze jest je impregnować, np. roztworem sinego kamienia. Okna inspektowe służą do przykrywania skrzyń inspektowych, w celu zabezpieczenia uprawianych roślin przed zimnem. Powinny one zapewnić roślinom jak najwięcej światła, dlatego ramy okienne są stosunkowo wąskie, a szczebliny (szprosy) usztywniające ramę są zrobione z wąskich listewek. Wyróżnia się kilka typów okien insektowych: warszawskie, holenderskie i znormalizowane. Skrzynie belgijskie i skrzynie jednospadowe powinny być tak skonstruowane, aby pasowały do nich te same okna. Obecnie najczęściej buduje się belgijki i konstruuje skrzynie jednospadowe tak, aby mogły być nakrywane oknami znormalizowanymi o wymiarach 100 X 150 cm, z dwoma szprosami (szczeblinami) i wyciętym wrębem głębokości 10 mm na szybki szklane (20 X 28 cm) i kit. W dolnej części ramy okiennej są wycięte rowki umożliwiające spływ wody. Okna warszawskie o wymiarach 100 X 130 cm, o trzech szprosach, coraz bardziej wychodzą z użycia, a okna holenderskie bezszprosowe, gwarantujące większy dostęp światła są zbyt ryzykowne i kosztowniejsze, gdyż każdorazowe zbicie szyby jest związane z dużym kosztem zmiany całego szkła. Ostatnio są wprowadzane okna z naciągniętą folią. Folia polietylenowa, jako materiał lekki, jest stosowana również do bezpośredniego zabezpieczania roślin w gruncie, do pokrywania nią szklarni zimnych oraz służy do wykonania tuneli, namiotów, izolatorów, jak również do budowy z niej kołpaków itp.

Inspekty

Do produkcji rozsad, rozmnażania roślin, przyspieszania ich upraw i przechowywania roślin służą inspekty. Inspekty składają się ze skrzyń inspektowych, odpowiednio dopasowanych okien oraz z dostosowanej do tej uprawy ziemi. Inspekt jest wyrazem obcego pochodzenia, zastępowanym nieraz przez nazwę polską — przyspiesznik. Inspekty bywają jednospadowe (ze spadem ku południowi) i dwuspadowe, tzw. skrzynie belgijskie (ze spadem wschód—zachód).

Uprawa roślin ozdobnych pod szkłem

Wiele roślin dekoracyjnych oraz użytkowych pochodzi z okolic cieplejszych, toteż do ich uprawy są konieczne specjalne urządzenia, chroniące przed zimnem, uniezależniające uprawę roślin od przebiegu pogody. Urządzenia te stwarzają roślinom możliwie najlepsze warunki rozwoju, zapewniają .bowiem odpowiednią temperaturę i wilgotność zarówno powietrza, jak i podłoża oraz odpowiednie warunki świetlne. Mogą one służyć również do rozmnażania zarówno generatywnego (z nasion), jak i wegetatywnego (z sadzonek), przyspieszania i opóźniania kwitnienia roślin.

Zmianowanie i płodozmian

W związku z wymaganiami roślin konieczne jest stosowanie zmiano- wania i płodozmianu. Głównym czynnikiem przy stosowaniu zmianowania jest różnica w wymaganiach biologicznych roślin oraz jakość gleby. Należy unikać sadzenia jednakowych roślin corocznie na tym samym terenie, gdyż wpływa to niekorzystnie na ich wzrost i zbiory. Stosować więc należy zmianowanie roślin na danym obszarze, co nazywamy płodozmianem.

Rozstawa roślin

Rozstawa roślin jest zależna od ich cech biologicznych (siły wzrostu, wielkości części podziemnych i nadziemnych), jakości gleby itp. Obok tych czynników ważny jest również czynnik ekonomiczny, tzn. liczba roślin wysadzonych na określonej powierzchni (im rozstawa jest większa, tym mniejsza liczba roślin wysadzonych).

Przesadzanie roślin do doniczek

System korzeniowy roślin młodych posadzonych do doniczek rozrasta się i tworzy przy ściankach doniczki zwartą warstwę. Te drobne korzenie, najpierw białe, stopniowo brązowieją, co wskazuje, że rośliny należy przesadzić. Najlepsza pora przesadzania jest wtedy, gdy korzonki białe tworzą rzadką siatkę i nie zwarły się w litą masę; stan ten sprawdza się przez wybicie rośliny z doniczki. Doniczki do przesadzania powinny być przygotowane według zasad jak do sadzenia. Przy przesadzaniu doniczka musi być o numer większa od poprzedniej, tj. stara doniczka włożona do niej mieści się całkowicie, ale przylega do ścianek. Przebieg sadzenia jest następujący: otwór w dnie doniczki należy zakryć skorupką, wyjmując starą ze spodu bryły korzeniowej, następnie sypie się nieco piasku i ziemi. Przed przesadzeniem roślin nie należy podlewać, aby łatwo było można wyjmować je z doniczek. Wyjęcie rośliny z doniczki jest proste. Trzymając doniczkę vr lewej ręce odwraca się ją dnem do góry i przytrzymując roślinę palcami wytrząsa się ją uderzając górną krawędzią o brzeg stołu. Często też bryła wysuwa się łatwo po odwróceniu doniczki i lekkim jej potrząśnięciu w kierunku asekurującej lewej dłoni. Z wyjętej bryły korzeniowej usuwa się starą ziemię w górnej części, po czym wkłada do przygotowanej doniczki, obsypuje ziemią, wypełniając szczelinę wokół bryły i ugniata cienkim kołkiem. Po dosypaniu nowej partii ziemi ugniata się ją kciukami uderzając kilkakrotnie dnem o stół. Po należytym wciśnięciu ziemi jej powierzchnia górna powinna być, jak przy sadzeniu, ok. 1,5 cm niżej od krawędzi doniczki. Rośliny po przesadzeniu przenosi się na parapet lub do inspektu, obficie podlewa, zrasza, a w razie potrzeby cieniuje. Zasadą jest, aby po przesadzeniu rośliny przebywały w wyższej temperaturze do czasu przyjęcia. Najlepszą porą przesadzania jest wiosna (marzec, kwiecień). Przesadzanie roślin odbywa się w różnym wieku i zależy przy tym od siły wzrostu. Rośliny młode przesadza się najpierw w odstępach paro- tygodniowych, później raz na kilka miesięcy, okazy starsze co 2-3 lat. Rośliny starsze (palmy, draceny, pandanusy) przesadza się do kubłów. Zasady przesadzania są podobne jak przy roślinach małych z tym, że wobec dużych rozmiarów i ciężaru roślin, przesadza je zwykle dwóch ludzi w sposób następujący: kubełek z rośliną trzeba pochylić i przez lekkie poruszenie jej ruchem wahadłowym, pomagając sobie przy tym prętem przy oporze, wydobywa się bryłę korzeniową. Po usunięciu starej ziemi i uszkodzonych korzeni należy wstawić roślinę do nowego kubła z przygotowanym w postaci skorup i piasku drenażem i przykrywa warstwą ziemi. Wokół wstawionej bryły sypie się ziemię, ugniatając ją stopniowo prostym prętem. Po dokładnym wypełnieniu szczelin na obwodzie bryły dosypuje się ziemię od góry i ugniata, zwłaszcza na brzegach. Powierzchnia ziemi w kuble powinna być o kilka centymetrów niżej jego krawędzi. Po przesadzeniu należy roślinę obficie podlać i trzymać w ciepłym pomieszczeniu.

Sadzenie roślin do doniczek

Doniczki nowe przed sadzeniem trzeba namoczyć, jeżeli używa się doniczek starych, należy je dobrze umyć. Do sadzenia trzeba przygotować odpowiednią mieszankę ziemi, która powinna być umiarkowanie wilgotna, aby można było łatwo sypać ją do doniczek. Na stole przygotowuje się ponadto małe skorupki. Technika sadzenia jest prosta. Doniczkę ustawia się na stole, sprawdzając czy nie jest pęknięta, otwór w dnie zakrywa się skorupką, sypie nieco ziemi, lewą ręką ujmuje roślinę, wkłada korzeniami do doniczki, przytrzymując ją w palcach, prawą ręką sypie się wokół ziemię, następnie obejmuje doniczkę obiema rękami, ugniata się kciukami ziemię wokół rośliny, uderzając 2-3 razy dnem o stół, aby ziemia osiadła, dosypuje nieco ziemi i ponownie ugniata. Powierzchnia ziemi powinna być około 1,5 cm poniżej krawędzi doniczki, aby woda po podlaniu łatwo się utrzymywała. Posadzoną roślinę należy odstawić do skrzynki. Każdą partię kilku lub kilkunastu sztuk po przeniesieniu na parapet lub do inspektu podlewa się i lekko zrasza, a w razie silnego słońca cieniuje.

Sadzenie roślin do gruntu

Rośliny przeznaczone do sadzenia w gruncie, a rosnące w inspekcie, trzeba przed wysadzeniem zahartować. Hartowanie roślin należy rozpocząć od silnego wietrzenia, potem okresowo zdejmuje się z nich okna w dni ciepłe, zakrywając na noc, wreszcie usuwa się okna całkowicie. Okres hartowania roślin, w zależności od ich odporności, trwa ok. 10 dni. Jednak i ten okres niekiedy okazuje się zbyt krótki, jeżeli po przesadzeniu roślin na miejsce stałe nadejdą dni chłodne i wietrzne lub zbyt upalne. Przed sadzeniem roślin do gruntu należy je obficie podlać w inspekcie, aby ziemia lepiej przylegała do korzeni. Wykopywanie roślin z bryłą korzeniową wykonuje się w kilka godzin po podlaniu, aby ziemia nie lepiła się do narzędzi. Jeżeli ziemia jest wolna od zanieczyszczeń, które mogą powodować skaleczenie, dołki pod rośliny można wykonać ręką, zwykle jednak lepiej jest to zrobić łopatką do sadzenia lub szpadlem. W przygotowany dołek wkłada się bryłę korzeniową, obsypuje leżącą obok wydobytą ziemią i ugniata ją wokół ustawionej rośliny. Przy sadzeniu należy uważać, aby korzenie nie były zawinięte ku górze, gdyż to utrudnia przyjęcie się rośliny. Rośliny w gruncie sadzi się zwykle nieco głębiej niż rosły w inspekcie, a następnie obficie podlewa. Należy unikać sadzenia w okresie silnego nasłonecznienia. Korzystne jest sadzenie przed wieczorem lub wcześnie rano.